Chemia jako fundament Europy. Prezes Zarządu PIPC o nowym kontrakcie dla UE

Bez silnego przemysłu chemicznego Europa nie będzie w stanie utrzymać ani konkurencyjności, ani bezpieczeństwa – podkreślił Prezes Zarządu Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego, dr inż. Tomasz Zieliński, podczas otwarcia pierwszej edycji European Chemical Industry Forum, które odbyło się 11 grudnia w siedzibie Ministerstwa Rozwoju i Technologii w Warszawie. W jego ocenie Europa potrzebuje dziś nowego, realistycznego kontraktu łączącego politykę klimatyczną, przemysł i bezpieczeństwo, ponieważ przemysł chemiczny – określany przez Komisję Europejską jako „matka wszystkich przemysłów” – stanowi fundament siły gospodarczej Unii, a dalsza utrata jego konkurencyjności oznacza osłabienie całej europejskiej gospodarki.

Europa w obliczu równoległych kryzysów

Prezes Zieliński zwrócił uwagę, że obecna sytuacja geopolityczna stawia Europę w wyjątkowo trudnym momencie, który jednocześnie niesie ze sobą istotne ryzyka, ale i potencjalne szanse. W jego ocenie Unia Europejska mierzy się dziś z trzema równoległymi kryzysami, które w coraz większym stopniu wzajemnie się przenikają i wzmacniają.

Prezes Zieliński wskazał, że pierwszym z nich jest kryzys konkurencyjności przemysłowej. Europejskie zakłady coraz częściej przenoszą produkcję do regionów oferujących tańszą energię, łatwiejszy dostęp do surowców oraz mniej restrykcyjne regulacje. Drugim wyzwaniem jest kryzys energetyczny, który stał się jednym z kluczowych czynników determinujących zdolność firm do funkcjonowania w Europie. Jak podkreślił, dziś kwestia cen energii dotyczy nie tylko dużych przedsiębiorstw, lecz całej gospodarki – od przemysłu po gospodarstwa domowe. Trzecim elementem jest bezpieczeństwo, które od momentu wybuchu wojny w Ukrainie nabrało zupełnie nowego, praktycznego wymiaru i zaczęło realnie wpływać na decyzje gospodarcze oraz funkcjonowanie globalnych łańcuchów dostaw.

Przemysł chemiczny jako fundament bezpieczeństwa Europy

W ocenie Prezesa PIPC, w warunkach globalizacji przemysłu chemicznego kwestie bezpieczeństwa – energetycznego, surowcowego i logistycznego – wysuwają się dziś na pierwszy plan. To one coraz częściej decydują o lokalizacji inwestycji i utrzymaniu produkcji. Z tego względu przemysł chemiczny należy postrzegać nie jako jeden z wielu sektorów gospodarki, lecz jako fundament bezpieczeństwa Europy. Od jego kondycji zależy bowiem funkcjonowanie innych strategicznych branż, takich jak energetyka, budownictwo, rolnictwo, farmacja, medycyna, motoryzacja czy przemysł obronny. Nowoczesne technologie wojskowe, paliwa i specjalistyczne materiały mają swoje źródło właśnie w chemii.

Prezes Zieliński zwrócił uwagę, że bez silnego przemysłu chemicznego nie ma bezpieczeństwa surowcowego, a bez bezpieczeństwa surowcowego nie można mówić o bezpieczeństwie energetycznym ani militarnym. W jego ocenie wymusza to konieczność ponownego zdefiniowania podejścia Unii Europejskiej do bezpieczeństwa oraz rewizji kluczowych polityk i dokumentów strategicznych, które będą kształtować europejską gospodarkę w najbliższych latach.

Nowy europejski kontrakt zamiast wyczerpanego modelu

Odnosząc się do kierunku transformacji, Prezes Zarządu PIPC podkreślił, że dotychczasowy model polityki klimatycznej i przemysłowej uległ wyczerpaniu. W jego ocenie prowadzi on dziś do stopniowej utraty mocy produkcyjnych w Europie oraz do zjawiska ucieczki emisji, czyli przenoszenia produkcji do regionów o niższych standardach środowiskowych. Taki scenariusz nie sprzyja globalnej redukcji emisji, a jednocześnie osłabia europejski przemysł i zwiększa zależność Unii od importu.

W tym kontekście Prezes Zieliński wskazał na potrzebę nowego, realistycznego kontraktu dla Europy, który połączy trzy kluczowe elementy: klimat, przemysł i bezpieczeństwo. Jak zaznaczył, ochrona klimatu pozostaje istotnym celem, jednak transformacja musi mieć charakter wykonalny i uwzględniać realia przemysłowe. Przemysł powinien zostać uznany za warunek suwerenności gospodarczej i narzędzie realizacji celów transformacyjnych, natomiast bezpieczeństwo – jako fundament stabilności – musi stać się integralną częścią polityki przemysłowej Unii.

Spadająca konkurencyjność i globalny wyścig

Prezes PIPC zwrócił również uwagę na pogarszającą się pozycję europejskiego przemysłu chemicznego w globalnym wyścigu konkurencyjnym. Udział Europy w światowym rynku chemikaliów systematycznie spada, podczas gdy dynamicznie rośnie znaczenie Chin oraz innych regionów oferujących tanie surowce, energię i szerokie wsparcie inwestycyjne. W najbliższych latach Europa może zostać wyprzedzona także przez Stany Zjednoczone. W jego ocenie utrata przemysłu chemicznego oznaczałaby utratę zdolności produkcyjnych całej gospodarki, ponieważ bez chemii nie będą w stanie funkcjonować inne sektory przemysłowe, a Europa stanie się w coraz większym stopniu zależna od dostaw zewnętrznych.

Gotowość branży do transformacji i warunki jej powodzenia

Jednocześnie Prezes Zieliński podkreślił gotowość branży chemicznej do transformacji. Jak zaznaczył, sektor jest przygotowany na dekarbonizację, rozwój technologii wodorowych, gospodarkę cyrkularną, cyfryzację produkcji oraz wdrażanie zaawansowanych technologii. Warunkiem powodzenia tych działań jest jednak stabilne i przewidywalne otoczenie regulacyjne, dostęp do energii po akceptowalnych cenach oraz instrumenty wspierające kluczowe inwestycje. Bez takich narzędzi nawet najbardziej ambitne cele pozostaną trudne do realizacji.

Początek nowego dialogu o przyszłości europejskiej chemii

Podsumowując swoje wystąpienie, Prezes Zarządu PIPC podkreślił, że European Chemical Industry Forum 2025 stanowi początek nowego dialogu pomiędzy przemysłem, administracją i decydentami europejskimi. Celem tej inicjatywy jest wypracowanie rozwiązań, które pozwolą odbudować konkurencyjność, odporność i bezpieczeństwo europejskiego przemysłu chemicznego, a tym samym wzmocnić fundamenty gospodarcze Unii Europejskiej.

European Chemical Industry Forum 2025 (ECIF 2025) zostało zorganizowane wspólnie przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii oraz Polską Izbę Przemysłu Chemicznego, przy wsparciu Europejskiej Rady Przemysłu Chemicznego (Cefic), Sieci Europejskich Regionów Chemicznych (ECRN) oraz Związku Przemysłu Chemicznego Republiki Czeskiej (SCHP CR). Wydarzenie odbyło się 11 grudnia w Warszawie.

Pełne podsumowanie European Chemical Industry Forum 2025: [DOSTĘPNE TUTAJ]
Nagrania wideo z European Chemical Industry Forum 2025: [KLIKNIJ TUTAJ]