Orędzie o stanie Unii Europejskiej 2026 – najważniejsze elementy z perspektywy przemysłu chemicznego

16 września 2026 r. Przewodnicząca Komisji Europejskiej, Ursula von der Leyen, przedstawiła Orędzie o stanie Unii Europejskiej 2026, w którym zaprezentowała najważniejsze priorytety i kierunki działań Komisji Europejskiej na najbliższy okres. Duża część wystąpienia została poświęcona konkurencyjności europejskiej gospodarki oraz warunkom funkcjonowania przemysłu.

Przewodnicząca KE odniosła się m.in. do utrzymujących się wysokich cen energii, potrzeby przyspieszenia inwestycji i procedur administracyjnych, poprawy dostępu do infrastruktury sieciowej i finansowania inwestycji w tym zakresie, a także ograniczania zależności Europy od zewnętrznych dostawców energii i surowców.

W wystąpieniu Ursuli von der Leyen wielokrotnie powracał również temat zwiększania niezależności i odporności Europy, w szczególności poprzez dywersyfikację źródeł energii i surowców, rozwój własnych zdolności technologicznych oraz wzmacnianie bezpieczeństwa dostaw.

Z perspektywy PIPC, istotne znaczenie miał kontekst prac nad Industrial Accelerator Act i fragment orędzia dotyczący rozwoju sieci partnerstw handlowych UE. Izba zwraca uwagę na konieczność rozróżnienia w tym obszarze pomiędzy dostępem do rynku unijnego a kwalifikowaniem produktów do dodatkowych preferencji przewidzianych w instrumentach wsparcia, zamówieniach publicznych czy mechanizmach stymulowania popytu. Ewentualne zrównanie pochodzenia z państw objętych umowami o wolnym handlu z pochodzeniem unijnym osłabiałoby funkcję IAA jako instrumentu służącego wzmacnianiu europejskiej bazy produkcyjnej.

Wśród najważniejszych kwestii poruszonych w orędziu znalazły się m.in.:

Konkurencyjność i jednolity rynek – Komisja Europejska zapowiada dalsze działania na rzecz przyspieszenia inwestycji, w tym w ramach uzgodnionej politycznie mapy drogowej „Jedna Europa, jeden rynek” (One Europe, One Market). KE chce m.in. przyspieszenia wydawania pozwoleń i przyłączeń do sieci, a także ograniczania obciążeń administracyjnych, w tym działania przeciwko tzw. gold-platingowi (regulacji ze strony państw członkowskich wykraczającej poza wymogi UE).

Energia – Przewodnicząca KE podkreśliła konieczność ograniczania strukturalnie wysokich kosztów energii, która ma być osiągnięta głównie dzięki dalszej elektryfikacji gospodarki. Ursula von der Leyen zwróciła też uwagę na potrzebę rozwoju sieci elektroenergetycznych oraz infrastruktury magazynowania energii, w czym mają pomóc m.in. prowadzone już prace nad European Grids Package. Wskazała też na konieczność zmniejszania zależności od importowanych paliw kopalnych.

Konkurencja z Chinami – KE zwróciła uwagę na rosnącą nierównowagę w wymianie handlowej z Chińską Republiką Ludową, która z osiągnęła już poziom 1 mld euro dziennie, a także na jej negatywny wpływ na europejską bazę przemysłową. Zaakcentowała też potrzebę dialogu na rzecz przywrócenia bardziej zrównoważonych warunków konkurencji.

Surowce krytyczne – Komisja, m.in. w kontekście uzależnienia od gospodarki Chin, wskazała na potrzebę większej dywersyfikacji dostaw surowców krytycznych, a także koordynacji ich zakupów oraz tworzenia rezerw strategicznych. Kluczowa w tym obszarze jest zapowiedź utworzenia Europejskiej Korporacji ds. Surowców Krytycznych, która ma wspierać pozyskiwanie i tworzenie rezerw materiałów potrzebnych m.in. do produkcji samochodów elektrycznych, chipów i baterii oraz dla czystych technologii i sektora obronnego.

Dywersyfikacja handlu i łańcuchów dostaw – Przewodnicząca KE zapowiedziała rozwój kolejnych partnerstw handlowych i nowych szlaków transportowych. Najważniejszą propozycją z tego obszaru jest postulat podpisania umowy stowarzyszeniowej z Kanadą, co w dalszej perspektywie może stanowić przyczynek do jej pełnego członkostwa w UE.

Finansowanie przedsiębiorstw i inwestycji – Ursula von der Leyen zapowiedziała działania na rzecz poprawy dostępu do kapitału, ograniczenia fragmentacji europejskiego systemu finansowego i zwiększenia możliwości skalowania działalności w Europie. W tym kontekście przedstawiła też propozycję nowych zasobów własnych UE.

Odporność na zmiany klimatu i bezpieczeństwo wodne – KE zapowiedziała nowe ramy odporności klimatycznej oraz europejskiej inicjatywy dotyczącej wody. Wskazała również na potencjał związany z rozwijającym się rynkiem technologii adaptacyjnych.

AI i cyfryzacja przemysłu – Komisja postuluje zwiększenie wykorzystania sztucznej inteligencji w realnej gospodarce, w tym w pięciu kluczowych obszarach: zdrowiu, transporcie, sektorze rolno-spożywczym, zaawansowanej produkcji oraz obronności i przestrzeni kosmicznej.

Rynek pracy i kompetencje – KE zapowiedziała dostosowanie systemów edukacji i rozwoju umiejętności do zmian technologicznych. Zaproponowała również wdrożenie aktu dotyczącego wysokiej jakości miejsc pracy.

Bezpieczeństwo i przemysł obronny – Ursula von der Leyen podkreśliła konieczność zwiększania europejskich zdolności produkcyjnych, wspólnych zamówień oraz odporności łańcuchów dostaw. Zapowiedziała też utworzenie nowego europejskiego instrumentu na rzecz strategicznych czynników wspomagających, który będzie skoordynowany z NATO.

Sankcje wobec Rosji – W obszarze polityki wschodniej Przewodnicząca KE zaapelowała przede wszystkim o większy nacisk na skuteczne egzekwowanie istniejących sankcji nałożonych na Rosję i ograniczanie możliwości ich obchodzenia.