Ceny energii, import i niepewność geopolityczna. Prezes Zarządu PIPC o wyzwaniach dla chemii podczas XXX Sympozjum Technicznego PLASTECH

Podczas XXX Edycji Sympozjum Technicznego PLASTECH, która odbyła się 16–17 kwietnia 2026 r., w Gniewie, dr inż. Tomasz Zieliński, Prezes Zarządu Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego, wygłosił prezentację poświęconą aktualnej sytuacji przemysłu chemicznego oraz najważniejszym wyzwaniom wpływającym na perspektywy rozwoju branży. Wystąpienie koncentrowało się na uwarunkowaniach rynkowych, energetycznych, handlowych i regulacyjnych, które w coraz większym stopniu decydują o konkurencyjności sektora w Polsce i Unii Europejskiej.

Aktualne uwarunkowania rynkowe

Prezes Zarządu PIPC wskazał, że sytuacja branży pozostaje trudna, a źródłem presji są jednocześnie wysokie koszty energii, osłabienie koniunktury w Europie, rosnąca presja importowa oraz utrzymująca się niepewność geopolityczna. Zwrócił uwagę, że wydarzenia na Bliskim Wschodzie po raz kolejny pokazały, iż konflikt toczący się poza Europą może istotnie oddziaływać również na europejski przemysł, wpływając nie tylko na poziom cen energii i surowców, lecz także na ich dostępność. Jak zaznaczył, skala tych zakłóceń po raz pierwszy w tak wyraźny sposób objęła nie tylko Europę, ale również rynki azjatyckie, co pokazuje, jak silnie napięcia geopolityczne przekładają się dziś na światowe łańcuchy dostaw.

Ceny energii kluczowym czynnikiem konkurencyjności dla przemysłu chemicznego

W tym kontekście Prezes Zieliński odniósł się do bieżącej sytuacji na rynku energii, podkreślając, że dla przemysłu chemicznego jest to czynnik o podstawowym znaczeniu. Zaznaczył, że obserwowane w ostatnich dniach spadki cen ropy i gazu mogą być sygnałem częściowego uspokojenia sytuacji, choć skutki wcześniejszych zakłóceń nie znikną natychmiast. Ograniczenia podaży będą ustępować stopniowo, pod warunkiem rzeczywistego wygaszenia konfliktu oraz odbudowy mocy produkcyjnych i eksportowych przez producentów. Z tego względu, jak podkreślił, obecnie nie ma podstaw do formułowania dalej idących prognoz, ponieważ sytuacja pozostaje wyjątkowo zmienna i silnie uzależniona od rozwoju wydarzeń politycznych.

Jednocześnie zaznaczył, że w przypadku chemii pojęcie energii ma znacznie szersze znaczenie niż w wielu innych sektorach energochłonnych. Obejmuje ono nie tylko energię elektryczną i cieplną, lecz także surowce energetyczne, które w wielu procesach pełnią równocześnie funkcję surowców technologicznych. Oznacza to, że problem wysokich cen energii ma dla chemii charakter wielowymiarowy i wpływa na cały model kosztowy branży. Podczas wystąpienia przypomniał również, że sektor chemiczny odpowiada za około 19% całkowitego zużycia energii elektrycznej przez przemysł w Polsce, co dobrze obrazuje skalę jego wrażliwości na wszelkie zaburzenia cenowe i podażowe.

Kondycja europejskiego sektora chemicznego

Na tym tle Prezes Zieliński przypomniał strategiczne znaczenie przemysłu chemicznego dla gospodarki krajowej i europejskiej. Chemia pozostaje fundamentem licznych łańcuchów wartości, a jej stabilność ma bezpośredni wpływ na funkcjonowanie wielu innych sektorów przemysłu. Jednocześnie dane przedstawione podczas prezentacji pokazały skalę osłabienia sektora w Europie. Średnie wykorzystanie mocy produkcyjnych w chemii w Unii Europejskiej wynosi obecnie około 74%, czyli pozostaje 18% poniżej długoterminowej średniej. Równocześnie w latach 2022–2025 skala zapowiedzianych zamknięć mocy produkcyjnych w europejskiej chemii sięga 37 mln ton, co oznacza spadek o 9%, podczas gdy potwierdzone nowe inwestycje wynoszą jedynie około 7 mln ton, czyli 2%, i nie rekompensują skali planowanych wyłączeń.

Presja importowa na rynku tworzyw sztucznych

Jednym ze skutków tej sytuacji jest również rosnąca wrażliwość rynku na presję importową, szczególnie widoczną w segmencie tworzyw sztucznych. Prezes Zarządu PIPC zwrócił uwagę, że w okresie I–XI 2025 r. import tworzyw sztucznych w formach podstawowych z Chin do Polski wzrósł o 40% rok do roku, natomiast import artykułów z tworzyw sztucznych zwiększył się o 11%. Jednocześnie zaznaczył, że obecnie na rynku pojawiają się ostrożnie bardziej pozytywne sygnały, co można wiązać z zapowiedziami deeskalacji napięć na Bliskim Wschodzie oraz informacjami o zawieszeniu broni. W tym kontekście widoczne jest również delikatne odbicie na rynku tworzyw sztucznych, na które zwracali uwagę także uczestnicy konferencji. Zarazem Prezes Zieliński podkreślił, że na tym etapie trudno ocenić trwałość tej poprawy, ponieważ wiele będzie zależało od dalszej sytuacji międzynarodowej oraz od tego, czy Chiny powrócą do swojej dotychczasowej strategii silnej ekspansji eksportowej.

Warunki poprawy konkurencyjności

Na zakończenie wystąpienia wskazał, że poprawa sytuacji przemysłu chemicznego będzie wymagała stworzenia bardziej stabilnych warunków funkcjonowania dla sektora w Europie. W tym kontekście podkreślił znaczenie stabilnych i przewidywalnych regulacji unijnych, zapewnienia konkurencyjnych kosztów energii, wzmocnienia monitoringu importu i nadzoru rynku, a także realnego wsparcia sektorów energochłonnych w procesie transformacji. Zaznaczył również, że utrzymanie konkurencyjności europejskiej chemii nie będzie możliwe bez skuteczniejszej ochrony rynku UE w warunkach narastającej presji kosztowej i importowej.