Dekarbonizacja czy deindustrializacja? PIPC o wyzwaniach transformacji przemysłu chemicznego na konferencji GETEC

26 marca 2026 r. w Warszawie odbyło się spotkanie pt. „Executive Forum for Industrial Leaders”, zorganizowane przez GETEC – firmę członkowską PIPC. W ramach wydarzenia odbył się panel dyskusyjny „Konkurencyjność przemysłu w okresie transformacji energetycznej”, w którym udział wzięła Klaudia Kleps, Dyrektor Pionu Rzecznictwa i Legislacji w Polskiej Izbie Przemysłu Chemicznego.

W dyskusji, oprócz reprezentantki PIPC, wzięli udział: dr Andrzej Gantner, Wiceprezes Zarządu i Dyrektor Generalny, Polska Federacja Producentów Żywności, oraz Robert Sroka, Członek Zarządu, POLSIF. Moderatorką dyskusji była red. Anna Wojtkowiak.

Dyskusja koncentrowała się na tym, jak koszty energii, warunki finansowania oraz ramy regulacyjne wpływają dziś na funkcjonowanie i przyszłość przedsiębiorstw przemysłowych.

Podczas rozmowy podkreślono, że przemysł chemiczny, jako sektor energochłonny, charakteryzuje się dużą wrażliwością na wszelkie fluktuacje i zmiany rynkowe, zarówno w zakresie energii elektrycznej i gazu ziemnego, jak i szerzej rozumianych surowców.

Ekspertka PIPC zwróciła uwagę, że przemysł chemiczny w Polsce konsumuje ok. 30% energii elektrycznej w przetwórstwie przemysłowym oraz ok. 20% gazu ziemnego, co czyni go jednym z największych odbiorców energii.

Jednocześnie jest to sektor wyjątkowy, ponieważ większość energii wykorzystywana jest jako surowiec i zawarta w wytwarzanych produktach. W praktyce oznacza to, że energia może stanowić nawet ok. 80% całkowitych kosztów produkcji.

Podkreśliła, że wysokie koszty energii bezpośrednio przekładają się nie tylko na koszty produkcji, ale także na stabilność funkcjonowania firm oraz ich konkurencyjność wobec producentów spoza UE. W tym kontekście kluczowym wyzwaniem jest pogodzenie transformacji energetycznej i celów klimatycznych z konkurencyjnością oraz bezpieczeństwem dostaw energii.

Klaudia Kleps zwróciła także uwagę na dualny charakter transformacji – z jednej strony stwarza ona nowe możliwości rozwoju, generując popyt na produkty niskoemisyjne i otwierając nowe rynki, z drugiej jednak odbywa się w warunkach silnej presji kosztowej, w których część firm koncentruje się na utrzymaniu działalności i poszukiwaniu nowych modeli funkcjonowania oraz finansowania. W tym kontekście kluczowe znaczenie ma stworzenie stabilnego i przewidywalnego otoczenia regulacyjnego.

Podkreśliła również potrzebę zachowania neutralności technologicznej, czyli wyznaczania celów bez narzucania konkretnych rozwiązań, co jest szczególnie istotne dla krajów o innym punkcie startowym w transformacji oraz trudniejszym miksie energetycznym, takich jak Polska. Zwróciła uwagę, że przemysł chemiczny jako sektor typu hard-to-abate nie jest w stanie całkowicie wyeliminować emisji, dlatego konieczne jest rozwijanie alternatywnych rozwiązań. W tym kontekście zaznaczyła, że szczególnym wyzwaniem pozostają cele w zakresie odnawialnych paliw pochodzenia niebiologicznego (RFNBO), które w obecnych warunkach są trudne do osiągnięcia dla przemysłu. Jednocześnie wskazała, że rozwój technologii takich jak wodór niskoemisyjny, w tym wodór z elektrolizy, może odegrać istotną rolę w dekarbonizacji sektora, jednak jego wdrożenie jest silnie uzależnione od dostępu do konkurencyjnej cenowo i niskoemisyjnej energii.

W ocenie ekspertki obecne ramy regulacyjne – w tym EU ETS i CBAM – wymagają dostosowania do zmieniających się realiów gospodarczych, a sama dekarbonizacja powinna być realizowana w sposób umożliwiający utrzymanie działalności przemysłowej w Europie. Kluczowe pozostają również uproszczenia administracyjne oraz zapewnienie odpowiedniego finansowania transformacji, które nie może opierać się wyłącznie na kapitale prywatnym, lecz wymaga aktywnego wsparcia publicznego i współpracy z sektorem finansowym.

Wskazała na potrzebę lepszego wykorzystania dostępnych instrumentów wsparcia, w szczególności rekompensat kosztów pośrednich, a także rewizji regulacji – nie w celu ich osłabienia, lecz dostosowania do rzeczywistych możliwości technologicznych i gospodarczych oraz odpowiedniego rozłożenia ich w czasie. Zwróciła również uwagę na konieczność przyspieszenia procesów administracyjnych i wydawania decyzji, które dziś często stanowią istotną barierę dla realizacji nowych inwestycji. Zwróciła też uwagę na potrzebę wzmocnienia mechanizmów ochrony rynku, takich jak CBAM, przed nieuczciwym importem.