Polska Chemia jednoczy Europę Środkową. Wspólny apel do rządów podczas ECIF 2026 przed grudniowymi decyzjami UE

 Polska Chemia jednoczy Europę Środkową. Wspólny apel do rządów podczas ECIF 2026 przed grudniowymi decyzjami UE

Fot. Teodor Klepczyński dla PIPC.

Z inicjatywy Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego (PIPC) organizacje branżowe z Grupy Wyszehradzkiej: Polski, Czech, Słowacji i Węgier uzgodniły wspólny apel do swoich rządów w sprawie przyszłości europejskiego przemysłu chemicznego. Dokument „Strong Industry – Secure Europe” został przedstawiony 19 listopada podczas European Chemical Industry Forum (ECIF 2026) w Warszawie. Apel na ręce Ministra Finansów i Gospodarki, Andrzeja Domańskiego przekazał dr inż. Tomasz Zieliński, Prezes Zarządu Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego. Sygnatariusze apelują o reformę unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS), ochronę strategicznych zdolności produkcyjnych i pilne działania na rzecz poprawy konkurencyjności europejskiego przemysłu. Oczekują, że ich postulaty zostaną uwzględnione w stanowiskach rządów przed grudniowymi posiedzeniami instytucji Unii Europejskiej.

Wspólny apel stanowi wezwanie do podjęcia konkretnych działań w obliczu pogłębiającego się kryzysu europejskiego przemysłu chemicznego. Jego sygnatariusze oczekują, że postulaty dotyczące ochrony zdolności produkcyjnych, reformy EU ETS oraz instrumentów wsparcia przemysłu znajdą odzwierciedlenie w stanowiskach rządów podczas grudniowych posiedzeń Rady Unii Europejskiej i Rady Europejskiej.

– Europa stoi dziś przed decyzjami, które będą miały fundamentalne znaczenie dla przyszłości jej przemysłu. Jeżeli chcemy odbudować konkurencyjność europejskiej gospodarki, wzmocnić jej odporność i zapewnić bezpieczeństwo strategicznych łańcuchów dostaw, musimy zadbać o własne zdolności produkcyjne. Żeby mówić o silnej i bezpiecznej Europie nie możemy pozwalać na zamykanie kolejnych zakładów chemicznych. To właśnie chemia, jako branża strategiczna, stoi u podstaw niemal każdego łańcucha wartości – od energetyki i rolnictwa po farmację, nowe technologie i obronność. Utrata tego potencjału oznacza rosnącą zależność od dostaw spoza UE i osłabienie europejskiej gospodarki – podkreśla dr inż. Tomasz Zieliński, Prezes Zarządu Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego – Wspólny apel organizacji przemysłu chemicznego państw Grupy Wyszehradzkiej jest wyraźnym sygnałem, że Europa Środkowa mówi dziś jednym głosem. Łączymy siły, aby nasze postulaty znalazły odzwierciedlenie w konkretnych działaniach na szczeblu UE. Grudniowe decyzje będą ważnym sprawdzianem tego, czy Europa potrafi połączyć ambitną politykę klimatyczną z ochroną własnego przemysłu i miejsc pracy. Kolejna edycja Forum potwierdza, że Polska konsekwentnie buduje swoją pozycję jako jeden z liderów debaty o przyszłości przemysłu i bezpieczeństwa Europy – dodaje współorganizator wydarzenia ECIF 2026 i inicjator apelu.

Europejski przemysł chemiczny pod rosnącą presją

Potrzeba wspólnego działania wynika z pogarszających się warunków funkcjonowania europejskich producentów. W pierwszych siedmiu miesiącach 2026 r. gaz ziemny, wykorzystywany w przemyśle chemicznym zarówno jako paliwo, jak i surowiec, kosztował w UE średnio 3,6 razy więcej niż w Stanach Zjednoczonych, a w lipcu różnica przekraczała pięciokrotność. Jednocześnie europejski przemysł chemiczny mierzy się z rosnącą presją importową i osłabieniem swojej pozycji na rynkach eksportowych. W pierwszej połowie 2026 r. wartość eksportu chemikaliów z UE do Stanów Zjednoczonych zmniejszyła się o 29%.

Niekorzystne warunki konkurencji towarzyszą postępującej utracie europejskich zdolności produkcyjnych. Od 2022 r. liczba zamknięć zakładów chemicznych w Europie wzrosła sześciokrotnie, a objęte nimi zdolności produkcyjne osiągnęły 37 mln ton, co odpowiada około 9% europejskich mocy.

Konsekwencje tego procesu wykraczają daleko poza sam sektor chemiczny. Produkcja chemikaliów stanowi podstawę strategicznych łańcuchów wartości, od rolnictwa i energetyki po ochronę zdrowia i obronność. Utrata europejskich instalacji oznacza nie tylko ograniczenie produkcji i zatrudnienia, ale również rosnącą zależność od dostawców spoza UE, a tym samym osłabienie bezpieczeństwa gospodarczego Europy.

Trzy priorytety przemysłu chemicznego V4 wobec rządów i instytucji UE

Z inicjatywy PIPC wspólne stanowisko uzgodniły organizacje reprezentujące przemysł chemiczny czterech państw: Polska Izba Przemysłu Chemicznego, Svaz chemického průmyslu České republiky (SCHP ČR), Zväz chemického a farmaceutického priemyslu Slovenskej republiky (ZCHFP SR) oraz Magyar Vegyipari Szövetség (MAVESZ).

Sygnatariusze wskazują trzy priorytety, które powinny zostać uwzględnione w stanowiskach państw V4 podczas grudniowych posiedzeń instytucji unijnych:

  1. Reforma EU ETS zapewniająca skuteczną ochronę europejskiej produkcji przed ucieczką emisji. Organizacje postulują utrzymanie bezpłatnego przydziału uprawnień do emisji bez dodatkowej warunkowości inwestycyjnej, znaczące spowolnienie jego wygaszania dla sektorów objętych CBAM w latach 2029-2033 oraz uzależnienie dalszych redukcji od wykazanej skuteczności tego mechanizmu. Apel obejmuje także zmiany metodologii wyznaczania benchmarków, reformę rezerwy stabilności rynkowej oraz utrzymanie rekompensat pośrednich kosztów emisji co najmniej do 2040 r.
  2. Uznanie utrzymania strategicznych zdolności produkcyjnych przemysłu chemicznego za element bezpieczeństwa gospodarczego UE. Dotyczy to w szczególności chemikaliów podstawowych, surowców do produkcji tworzyw sztucznych i nawozów. Utrzymanie produkcji, inwestycji i miejsc pracy w Europie powinno stanowić jeden z kluczowych mierników skuteczności europejskiej polityki przemysłowej, obok postępów w realizacji celów klimatycznych.
  3. Wezwanie Komisji Europejskiej do przedstawienia w ciągu 100 dni harmonogramu działań na rzecz utrzymania i modernizacji europejskiego przemysłu chemicznego. Harmonogram powinien określać terminy realizacji poszczególnych inicjatyw i w pełni uwzględniać wyniki prac Critical Chemicals Alliance, w tym wykazy krytycznych substancji chemicznych i instalacji produkcyjnych, bez zawężania ich zakresu podczas wdrażania rekomendacji Sojuszu.

Apel obejmuje również obniżanie strukturalnie wysokich kosztów energii i surowców, skuteczniejszą ochronę przed nieuczciwą konkurencją, wsparcie modernizacji istniejących instalacji oraz uproszczenie przepisów. Sygnatariusze wzywają ponadto do zawieszenia obowiązkowego celu przemysłowego RFNBO na 2030 r. i ponownej oceny celu na 2035 r.

ECIF 2026 – wspólny głos przemysłu przed decyzjami UE

Wspólny apel przemysłu chemicznego państw V4 był jednym z najważniejszych elementów tegorocznego European Chemical Industry Forum, organizowanego przez Polską Izbę Przemysłu Chemicznego i Ministerstwo Rozwoju i Technologii w siedzibie resortu w Warszawie.

Dokument został przedstawiony reprezentantom polskiego rządu uczestniczącym w Forum jako wspólny głos przemysłu Europy Środkowej w dyskusji o przyszłości europejskiej polityki przemysłowej. Apel został również przekazany rządom pozostałych państw Grupy Wyszehradzkiej przez organizacje będące jego sygnatariuszami.

European Chemical Industry Forum gromadzi przedstawicieli administracji publicznej, instytucji europejskich oraz liderów przemysłu. Dyskusje koncentrują się na przyszłości europejskiej polityki przemysłowej, konkurencyjności energetycznej, bezpieczeństwie surowcowym i warunkach rozwoju inwestycji w Europie.

Przed grudniowymi posiedzeniami Rady ds. Konkurencyjności, Rady ds. Środowiska i Rady Europejskiej organizacje chemiczne państw V4 apelują do swoich rządów o koordynację stanowisk oraz budowanie poparcia dla proponowanych rozwiązań wśród pozostałych państw członkowskich UE.

Silny przemysł chemiczny w Europie Środkowej jest fundamentem konkurencyjności i stabilności europejskiej gospodarki. Stawką jest więc przyszłość europejskiej produkcji i strategicznych łańcuchów dostaw oraz odporność i bezpieczeństwo gospodarcze Polski i całej UE.

Posty pokrewne