ROP w Polsce: PIPC wskazuje konieczne zmiany w projekcie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych

Projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100) wprowadza całkowicie nowy model systemu Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP) w Polsce. Polska Izba Przemysłu Chemicznego podkreśla, że choć popiera ideę ROP jako narzędzia wdrażającego zasady i cele gospodarki o obiegu zamkniętym, to w obecnym kształcie projekt zawiera liczne niejasności i ryzyka, które mogą przełożyć się na nadmierne i nieuzasadnione obciążenia dla przedsiębiorców.

System Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP) to jedno z kluczowych narzędzi gospodarki o obiegu zamkniętym, które – przy właściwych zasadach – może realnie przyczynić się do zwiększenia recyklingu i ograniczenia negatywnego wpływu odpadów na środowisko. W związku z opublikowaniem nowego projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, Polska Izba Przemysłu Chemicznego przygotowała stanowisko do proponowanych rozwiązań.

Izba wskazuje, że projekt w obecnym kształcie jest niepełny, w wielu miejscach nieprecyzyjny i nietransparentny, co grozi wprowadzeniem nieproporcjonalnych obciążeń dla przedsiębiorców oraz brakiem spójności z prawem unijnym. Proponowane przepisy rodzą poważne wątpliwości systemowe, m.in. w zakresie finansowania, przejrzystości przepływów środków, zasad ekomodulacji czy ról poszczególnych uczestników systemu.

Kluczowe obszary wymagające zmian to:

• Centralizacja systemu – rola NFOŚiGW – projekt zakłada, że Organizacją ROP Opakowań będzie Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Tak silna centralizacja rodzi obawy o wydolność administracyjną, sprawność obsługi tysięcy producentów i rzetelność bilansowania opakowań. Brakuje wskazania jasnych mechanizmów funkcjonowania tej instytucji, nadzoru nad jej działaniami oraz przejrzystych zasad kontroli finansów.
• Rada ROP i udział producentów – proponowane przepisy nie zapewniają równowagi w składzie Rady ROP. Z punktu widzenia przedsiębiorców konieczne jest zagwarantowanie, że sektor gospodarczy będzie miał reprezentatywny i realny wpływ na podejmowane decyzje. Ponadto, projekt nie gwarantuje udziału przedsiębiorców w procesie opracowywania Zasad Działania Organizacji ROP. Tymczasem producenci będą finansować system w całości, a brak ich udziału w kształtowaniu reguł podważa przejrzystość i akceptację nowego modelu.
• Ekomodulacja stawek – projekt jedynie sygnalizuje możliwość różnicowania stawek opłaty opakowaniowej. Tymczasem ekomodulacja powinna być fundamentem systemu, wspierającym recyklowalność, stosowanie recyklatu i ograniczanie wpływu środowiskowego opakowań w całym cyklu życia. Zasady te muszą być oparte na rzetelnej metodologii i nie powinny blokować rozwoju innowacyjnych technologii.
• Wątpliwości dotyczące zapisów związanych z realizacją obowiązków przez przedsiębiorców – przedsiębiorcy zgłaszają liczne wątpliwości interpretacyjne wynikające z zapisów projektu, w tym brak jasnych zasad obliczania wartości netto opakowań (zwłaszcza importowanych), brak metodologii potwierdzania zawartości recyklatu w opakowaniach sprowadzanych spoza UE czy brak terminu uruchomienia nowych modułów BDO do ewidencji i sprawozdawczości.

Nowy model ROP wpłynie bowiem na tysiące firm z wielu branż, a jego rzetelne przygotowanie wymaga szerokiego i pogłębionego dialogu.

W świetle powyższego PIPC apeluje o:

• pełną transparentność w procesie tworzenia Zasad Działania Organizacji ROP z udziałem producentów,
• skuteczne mechanizmy nadzoru i egzekwowania wobec Organizacji ROP,
• równowagę i reprezentatywność w składzie Rady ROP,
• ujednolicone i transparentne zasady finansowania kampanii edukacyjnych,
• szczegółowe reguły ekomodulacji stawek oparte na rzetelnej metodologii,
• określenie jasnych obowiązków i narzędzia umożliwiające producentom i importerom rzetelne wykonywanie nałożonych wymogów.

Izba deklaruje gotowość do dalszego dialogu z administracją publiczną, by wspólnie wypracować rozwiązania, które uczynią system ROP w Polsce sprawiedliwym, skutecznym i zgodnym z regulacjami unijnymi.