O EU ETS, Sojuszu na Rzecz Krytycznych Chemikaliów i przyszłości inwestycji europejskiej chemii w Sejmie RP – podsumowanie posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Przemysłu Chemicznego

Rzecznictwo
15 maja 2026

14 maja 2026 r. w Sejmie RP odbyło się posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Przemysłu Chemicznego. Agenda objęła omówienie aktualnej sytuacji branży chemicznej i najważniejszych wyzwań, które przed nią stoją. Poruszono także kwestie regulacyjne związane z rewizją EU ETS, Sojuszem na Rzecz Krytycznych Chemikaliów oraz dokumentem Industrial Accelerator Act.

Polską Izbę Przemysłu Chemicznego reprezentowali dr inż. Tomasz Zieliński, Prezes Zarządu, Klaudia Kleps, Dyrektor Pionu Rzecznictwa i Legislacji, Szymon Domagalski, Radca ds. Regulacji, Aleksandra Sutryk, Główny Specjalista ds. Regulacji oraz Natalia Kosik, Specjalistka ds. Komunikacji. W posiedzeniu wziął udział również Krzysztof Bolesta, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, przedstawiciele Departamentu Innowacji i Efektywności Energetycznej Ministerstwa, a także Członkowie PIPC: BASF Polska, ORLEN oraz Fundacji PlasticsEurope Polska. Posiedzenie poprowadził Poseł Piotr Lachowicz, Przewodniczący Zespołu.

Energia, handel i konkurencyjność: główne wyzwania dla europejskiej chemii

Podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. przemysłu chemicznego omówiono aktualną sytuację branży chemicznej w Polsce i Europie, wskazując, że sektor funkcjonuje dziś w warunkach dużej niepewności. Punktem wyjścia była niestabilność rynków energii, która pozostaje jednym z kluczowych czynników wpływających na koszty produkcji, decyzje inwestycyjne oraz konkurencyjność europejskiego przemysłu. Podkreślono, że chemia jest fundamentem wielu innych dziedzin przemysłu, w związku z czym osłabienie tego sektora wpływa na odporność całej gospodarki.

Wskazano też na rosnące strategiczne zależności UE od dostaw zewnętrznych oraz na zmiany w globalnych przepływach handlowych, związane m.in. z napiętą sytuacją w Cieśninie Ormuz. Eksperci PIPC podkreślili, że delikatne „odbicie” w danych dotyczących produkcji sprzedanej polskiego przemysłu chemicznego w marcu 2026 r. było związane z ograniczeniem dostaw surowców do krajów azjatyckich, prze co czasowo zmniejszył się eksport z tamtych kierunków, co krótkotrwale poprawiło sytuację producentów europejskich. Nie przełożyło się to jednak na trwałą poprawę wyniku I kwartału 2026 r. i konkurencyjności przemysłu chemicznego.

Rewizja systemu ETS i aktualizacja benchmarków

Jednym z tematów spotkania były także kwestie związane z rewizją systemu EU ETS i postulatami sektora w tym zakresie. Podkreślono, że pozostaje on jednym z najważniejszych tematów dla konkurencyjności przemysłu chemicznego, ponieważ bezpośrednio wpływa na koszty produkcji, ceny energii, poziom ochrony przed ucieczką emisji oraz opłacalność inwestycji przemysłowych w Europie.

Polska Izba Przemysłu Chemicznego przybliżyła postulaty związane z rewizją systemu, w tym m.in. :

Utrzymanie obecnego poziomu bezpłatnych uprawnień do emisji dla przemysłu energochłonnego jako kluczowego instrumentu ochrony przed ucieczką emisji.
Utrzymanie systemu rekompensat kosztów pośrednich emisji CO2 po 2030 roku, ze względu na znaczący wpływ kosztów EU ETS na końcową cenę energii dla przemys – nowelizacja ustawy.
Dostosowanie benchmarków emisyjnych do realnych możliwości technologicznych sektora, tak aby odzwierciedlały poziom najlepszych dostępnych technologii bez nadmiernego ograniczania bezpłatnych uprawnień.
Integracja emisji negatywnych z systemem EU ETS, w tym technologii CCS i CCU oraz innych rozwiązań umożliwiających trwałe usuwanie CO2, jako niezbędne dla osiągnięcia neutralności klimatycznej w sektorach o statusie hard-to-abate.
Zapewnienie pierwszeństwa sektorom o ograniczonych możliwościach redukcji emisji (hard-to-abate) w dostępie do wysokiej jakości międzynarodowych kredytów węglowych zgodnych z art. 6 Porozumienia Paryskiego, dopuszczonych w realizacji celu redukcji emisji o 90% do 2040 r. odpowiednio dostosowanych benchmarkach.

Lista rekomendacji PIPC w sprawie rewizji systemu ETS została również opublikowana na stronie Izby.

W trakcie posiedzenia podkreślono, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi prace nad stanowiskiem dotyczącym rewizji systemu EU ETS, prowadzą dialog z organizacjami branżowymi, w tym z Polską Izbą Przemysłu Chemicznego, w zakresie kluczowych postulatów przemysłu energochłonnego.

W maju 2026 r. Komisja Europejska przedstawiła zaktualizowane wartości benchmarków EU ETS. Podczas posiedzenia Eksperci PIPC wskazali, że aktualizacja może istotnie ograniczyć poziom bezpłatnych uprawnień dla instalacji przemysłowych. Zgodnie z propozycjami redukcje benchmarków wynoszą od 6% do nawet 50%, co w wielu przypadkach nie odzwierciedla realnego postępu technologicznego ani obecnych możliwości redukcji emisji w przemyśle.

Postulaty PIPC w tym zakresie dotyczą m.in.:

tymczasowego zamrożenia benchmarków na obecnych poziomach dla okresu 2026–2030 lub rozwiązania typu „stop the clock”, które pozwoliłoby wstrzymać przyjęcie nowych wartości benchmarków i przedłużyć obowiązywanie obecnych zasad,
ponownej oceny metodologii wyznaczania benchmarków, w szczególności tam, gdzie dane wejściowe są ograniczone lub nie oddają realiów technologicznych,
zapewnienia, aby benchmarki odzwierciedlały rzeczywisty postęp technologiczny, a nie dane zniekształcone przez kryzys, spadek produkcji lub specyfikę wąskiej grupy instalacji,
ograniczenia ryzyka gwałtownego spadku bezpłatnych uprawnień w sektorach szczególnie narażonych na konkurencję importową.

Sojusz na Rzecz Krytycznych Chemikaliów dla odporności europejskiej chemii

Agenda obejmowała także temat Sojuszu na Rzecz Krytycznych Chemikaliów. Pokazano, że inicjatywa ta nie jest jednorazowym projektem, lecz wynikiem dłuższego procesu politycznego i branżowego, obejmującego m.in. Deklarację Antwerpską, postulaty przemysłu, działania Komisji Europejskiej i potrzebę wzmocnienia bezpieczeństwa surowcowego oraz produkcyjnego UE. Przedstawiono status prac Sojuszu, wskazując, że grupy robocze przeszły z fazy organizacyjnej do merytorycznej. Zakres spodziewanych wyników prac Sojuszu został przedstawiony w osobnym artykule na stronie PIPC.

Zrównoważoność zamiast podejścia „carbon-only”

W kontekście prac czwartej grupy roboczej Sojuszu, skupiającej się wokół tematu tworzenia rynków wiodących, zwrócono również uwagę na Industrial Accelerator Act oraz problem zawężonego podejścia opartego wyłącznie na kryterium niskoemisyjności. Z perspektywy PIPC budowanie rynków wiodących nie powinno opierać się jedynie na najniższym śladzie węglowym produktu, ponieważ podejście „carbon-only” nie oddaje pełnych kosztów, wymogów i standardów produkcji prowadzonej w UE. Dlatego wskazano, że właściwszym kierunkiem byłoby szersze rozumienie zrównoważoności, które obejmowałoby cały model wytwarzania produktu, w tym: