PIPC w podcaście „Od regulacji do innowacji”: fakty zamiast mitów o chemii

Klaudia Kleps, Dyrektor Pionu Rzecznictwa i Legislacji w Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego, wzięła udział w podcaście BASF Polska realizowanym w ramach kampanii „Od regulacji do innowacji”. Rozmowa poświęcona była mitom dotyczącym chemii, przemysłu chemicznego oraz branż powiązanych. Pierwsza część podcastu jest już dostępna do wysłuchania.

Ekspertka podkreśliła, że chemia jest fundamentem współczesnego świata i nie powinna być postrzegana wyłącznie przez pryzmat zagrożeń. Zwracała uwagę, że procesy chemiczne zachodzą zarówno w organizmie człowieka, jak i w naturze, a sam przemysł chemiczny obejmuje wiele sektorów – od tworzyw sztucznych, gumy, kosmetyków, po farmację, nawozy, chemię specjalistyczną oraz produkty niezbędne dla transformacji energetycznej.

Przedstawicielka PIPC wskazała, że w Polsce działa blisko 13 tys. przedsiębiorstw związanych z branżą chemiczną, wśród których znaczną część stanowią małe i średnie firmy. Podkreśliła również, że około 95% wszystkich wyrobów przemysłowych powstaje w wyniku wykorzystania surowców z przerobu ropy naftowej i gazu ziemnego, co pokazuje skalę znaczenia sektora chemicznego dla codziennego życia, gospodarki i bezpieczeństwa.

Ważnym elementem było odniesienie do bezpieczeństwa – zarówno żywnościowego, energetycznego, jak i militarnego. Klaudia Kleps zaznaczyła, że przemysł chemiczny dostarcza komponentów wykorzystywanych m.in. w produkcji nawozów, środków ochrony roślin, magazynów energii, paneli fotowoltaicznych, turbin wiatrowych, leków, specjalistycznych polimerów czy substancji o zastosowaniu podwójnym. Podkreśliła, że  bez stabilnej produkcji chemicznej trudno mówić o odporności gospodarki i bezpieczeństwie strategicznych łańcuchów wartości.

Odnosząc się do mitów nt. przemysłu chemicznego, Klaudia Kleps wskazywała, że problem często wynika z wrzucania wszystkich substancji i produktów do jednej kategorii. Zaznaczyła, że o bezpieczeństwie danej substancji, produktu decydują dawka, zastosowanie, poziom narażenia oraz właściwe zarządzanie ryzykiem. Przypomniała także, że przemysł chemiczny jest jednym z najbardziej regulowanych sektorów w Unii Europejskiej, objętym setkami regulacji dotyczących oceny substancji, ich wpływu na zdrowie człowieka i środowisko, autoryzacji, klasyfikacji oraz bezpiecznego stosowania.

Podniesiono także wątek regulacji. Ekspertka PIPC podkreśliła, że różne przepisy często nie uwzględniają siebie wzajemnie. Wskazywała, że w przypadku przemysłu chemicznego szczególnie istotne jest rozumienie specyfiki procesów produkcyjnych, które różnią się w zależności od zakładu, technologii i produktu końcowego. Regulacje powinny więc uwzględniać realia funkcjonowania przemysłu, a nie opierać się wyłącznie na uproszczonym postrzeganiu pojedynczych substancji.

W rozmowie pojawił się także temat dekarbonizacji. Klaudia Kleps zaznaczała, że neutralność klimatyczna pozostaje ważnym celem, ale przemysł powinien mieć możliwość wyboru ścieżki transformacji. Podkreślała, że odnawialne źródła energii są istotne, jednak w przypadku przemysłu ciężkiego nie zawsze będą wystarczające. Dlatego konieczne jest tworzenie warunków, które pozwolą przedsiębiorstwom dekarbonizować się stopniowo, w sposób technologicznie wykonalny i konkurencyjny kosztowo.

Przedstawicielka PIPC wskazała także na znaczenie krajowej i europejskiej produkcji. Przykładem była sytuacja z okresu pandemii, gdy ograniczenie produkcji nawozów przełożyło się na dostępność suchego lodu, wykorzystywanego m.in. w transporcie szczepionek, leków, organów do transplantacji, ale także w przemyśle spożywczym. Jak podkreślała, pokazuje to, że przemysł chemiczny jest systemem naczyń powiązanych, a ograniczenie produkcji jednego komponentu może wpływać na wiele sektorów gospodarki oraz codzienne życie i bezpieczeństwo obywateli.

Zwrócono również uwagę na problem importu produktów i surowców spoza Unii Europejskiej, w tym przez platformy e-commerce. Ekspertka PIPC podkreśliła, że produkty niespełniające europejskich standardów jakości i bezpieczeństwa mogą utrwalać negatywne mity o chemii. Nie można bowiem porównywać wyrobów regulowanych, certyfikowanych i badanych w UE z produktami, które nie są kontrolowane w takim samym stopniu. Wskazała również, że europejski przemysł chemiczny traci udział w globalnym rynku, podczas gdy konkurenci spoza UE rozwijają się w warunkach niższych kosztów, innego poziomu regulacji i często silnego wsparcia państwa.

Rozmówcy zgodnie zaapelowali o opieranie opinii na faktach naukowych oraz dostrzeganie złożoności procesów technologicznych zamiast oceniania wyrobów przez pryzmat pojedynczych składników.

W podcaście uczestniczyli Justyna Żerańska, Dyrektor Generalna Polskiego Związku Przemysłu Kosmetycznego oraz prof. Nikodem Kuźnik, Pełnomocnik Rektora ds. Studenckich Kół Naukowych na Politechnice Śląskiej. Rozmowę moderowała Anna Zalewska, Advocacy Manager w BASF Polska.

Druga część podcastu będzie dostępna po 13 lipca 2026 r.