PIPC o uproszczeniu procedur środowiskowych w ramach dyrektywy ptasiej i siedliskowej

Na początku sierpnia 2026 r. zakończyły się konsultacje publiczne prowadzone przez Komisję Europejską dotyczące oceny odporności dyrektywy ptasiej i dyrektywy siedliskowej. Polska Izba Przemysłu Chemicznego przekazała stanowisko w tej sprawie.

Test warunków skrajnych dyrektyw ptasiej i siedliskowej jest częścią szerszej inicjatywy KE na rzecz uproszczenia, mającej na celu zwiększenie konkurencyjności UE przy jednoczesnym zachowaniu celów gospodarczych, społecznych i środowiskowych. Pozwoli on ocenić, czy dyrektywy są nadal odpowiednie do osiągnięcia swoich celów w sposób racjonalny pod względem kosztów. Obejmuje on gromadzenie dowodów i danych liczbowych dotyczących obciążeń administracyjnych, kosztów i korzyści związanych z wdrażaniem, określenie potencjalnych obszarów uproszczenia oraz zmniejszenia obciążeń i kosztów administracyjnych, przy jednoczesnym osiągnięciu celów dyrektyw.

Uwagi przekazane przez PIPC

Polska Izba Przemysłu Chemicznego przedstawiła uwagi dotyczące możliwości usprawnienia stosowania przepisów w zakresie oceny oddziaływania przedsięwzięć na środowisko przyrodnicze. Z perspektywy przemysłu szczególne znaczenie ma zapewnienie, aby obowiązki wynikające z przepisów były stosowane w sposób proporcjonalny do rzeczywistego ryzyka oddziaływania danego przedsięwzięcia, przy jednoczesnym zachowaniu wysokiego poziomu ochrony przyrody. Kierunek ten wpisuje się w cele prowadzonej przez Komisję Europejską oceny odporności, która ma służyć identyfikacji możliwości uproszczenia stosowania dyrektyw oraz ograniczenia nieuzasadnionych obciążeń administracyjnych i kosztów, bez obniżania standardów ochrony środowiska.

W ocenie PIPC zasadne jest doprecyzowanie zasad prowadzenia oceny oddziaływania na obszary objęte ochroną w ramach dyrektywy siedliskowej poprzez jednoznaczne umożliwienie stosowania dwuetapowego, opartego na ryzyku modelu oceny przyrodniczej, w szczególności w odniesieniu do przedsięwzięć realizowanych na terenach przemysłowych. Zakres i szczegółowość wymaganych analiz powinny być dostosowane do charakteru przedsięwzięcia, uwarunkowań danego terenu oraz prawdopodobieństwa wystąpienia istotnego oddziaływania na chronione gatunki lub siedliska.

W pierwszym etapie powinna być przeprowadzana wstępna waloryzacja przyrodnicza (screening), obejmująca w szczególności analizę dostępnych danych archiwalnych, baz i opracowań przyrodniczych, dokumentacji dotyczącej danego terenu oraz wizję terenową.

Pełna inwentaryzacja przyrodnicza, powinna być wymagana na drugim etapie, jeżeli wyniki screeningu wskazują na możliwość występowania chronionych gatunków lub siedlisk, ryzyko istotnego oddziaływania albo nie pozwalają na wykluczenie takiego ryzyka.

Dwuetapowy sposób prowadzenia oceny znajduje uzasadnienie również w samej konstrukcji dyrektywy siedliskowej, która zakłada uprzednią identyfikację potencjalnego znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia. Takie podejście znajduje odzwierciedlenie również w wytycznych Komisji Europejskiej, przewidujących etap screeningu poprzedzający szczegółową ocenę. Izba podkreśla, że doprecyzowania wymaga natomiast sposób praktycznego stosowania tego mechanizmu, tak aby zakres wymaganej dokumentacji był proporcjonalny do rzeczywistego ryzyka oddziaływania przedsięwzięcia.

Wprowadzenie dwuetapowego mechanizmu oceny pozwoliłoby ograniczyć koszty, czas i obciążenia administracyjne tam, gdzie pogłębione analizy nie są uzasadnione ryzykiem przyrodniczym, przy jednoczesnym zachowaniu pełnej oceny dla przedsięwzięć mogących istotnie oddziaływać na chronione gatunki lub siedliska.

Dodatkowo istotnym obszarem wymagającym uwagi są również procedury dotyczące odstępstw od zakazów w zakresie ochrony gatunkowej. Zasadne byłoby zapewnienie, aby procedury te były prowadzone w sposób proporcjonalny, w szczególności w przypadkach, w których planowane przedsięwzięcie nie stwarza zagrożenia dla zachowania populacji danego gatunku we właściwym stanie ochrony.

PIPC będzie na bieżąco monitorować dalsze prace w tym obszarze oraz informować o najważniejszych zmianach i rozwiązaniach istotnych z perspektywy przemysłu chemicznego.