Reindustrializacja pod presją kosztów energii – PIPC na Polskim Kongresie Klimatycznym

26 marca 2026 r. podczas Polskiego Kongresu Klimatycznego w Warszawie, odbył się panel dyskusyjny „Reindustrializacja albo marginalizacja? Mechanizmy wsparcia przemysłu w erze kosztów energii i niepewności regulacyjnej”, w którym uczestniczyła Klaudia Kleps, Dyrektor Pionu Rzecznictwa i Legislacji w Polskiej Izbie Przemysłu Chemicznego.

Dyskusja skoncentrowała się wokół rosnących kosztów energii oraz potrzebie skutecznego zarządzania nią. Prelegenci omówili także mechanizmy wsparcia dla przemysłu energochłonnego. Podkreślono konieczność uproszczenia dostępu do pomocy publicznej i przyspieszenia decyzji, aby umożliwić firmom utrzymanie konkurencyjności i realizację inwestycji.

Klaudia Kleps wskazała, że przemysł chemiczny, jako sektor energochłonny, ma unikatowy charakter, ponieważ większość energii wykorzystywana jest jako surowiec i zawarta jest w wytwarzanych produktach. Skala jego znaczenia widoczna jest w zużyciu energii – sektor odpowiada za 32% zużycia gazu przez przemysł oraz 19% zużycia energii całego przemysłu, co czyni go jednym z najważniejszych odbiorców energii w gospodarce.

Jednocześnie branża funkcjonuje w warunkach rosnącej niestabilności – zarówno geopolitycznej, wpływającej na ceny surowców energetycznych, jak i strukturalnej, związanej z utrzymującymi się wysokimi kosztami energii. Dodatkowo, przemysł chemiczny znajduje się pod silną presją konkurencyjną, nie tylko w ramach UE, ale przede wszystkim ze strony producentów z państw trzecich, którzy korzystają z dostępu do tańszej energii, mniej restrykcyjnych regulacji środowiskowych, większej przewidywalności otoczenia prawnego oraz subsydiów państwowych.

Ekspertka PIPC zwróciła uwagę, że kluczowym problemem w tej sytuacji pozostaje brak stabilności i przewidywalności regulacyjnej w regionie. Mimo licznych inicjatyw na poziomie unijnym dominują dokumenty o charakterze ramowym, które nie przekładają się na konkretne, trwałe mechanizmy wsparcia dla sektora.

Podkreśliła, że przemysł chemiczny ma charakter strategiczny – jest kluczowy dla bezpieczeństwa energetycznego, żywnościowego i obronnego oraz stanowi fundament funkcjonowania łańcuchów dostaw, ponieważ ponad 95% produktów przemysłowych opiera się na chemikaliach. Jednocześnie przemysł chemiczny jest jednym z największych pracodawców w polskiej gospodarce. Klaudia Kleps zaznaczyła jednocześnie, że branża nie kwestionuje potrzeby dekarbonizacji – transformacja jest konieczna, m.in. ze względu na dywersyfikację źródeł energii, a przedsiębiorstwa już inwestują w OZE czy magazyny energii. Kluczowym wyzwaniem pozostaje jednak pogodzenie ambitnych celów klimatycznych z utrzymaniem konkurencyjności i bezpieczeństwem dostaw.

W tym kontekście szczególnie niepokojący jest spadek konkurencyjności europejskiego sektora, widoczny m.in. w ograniczeniu produkcji w UE przy równoczesnym dynamicznym wzroście mocy w Chinach, co sprawia, że europejskim producentom coraz trudniej konkurować z tańszym importem.

W zakresie finansowania Klauda Kleps wskazała na jego rozproszenie i niewystarczającą dostępność w stosunku do skali potrzeb transformacyjnych, szczególnie w sektorach hard-to-abate. Dodatkowo zwróciła uwagę na niedoskonałości obecnych rozwiązań regulacyjnych, m.in. brak jasnych definicji (np. niskoemisyjności), niespójność mechanizmów promowania produkcji unijnej oraz przerzucanie odpowiedzialności za wdrażanie polityk na państwa członkowskie.

Zapytana o możliwości wsparcia dla przemysłu zwróciła szczególną uwagę na konieczność utrzymania bezpłatnych uprawnień do emisji w systemie EU ETS jako narzędzia ograniczającego ryzyko ucieczki emisji. Jednocześnie wskazała, że inne państwa znacznie skuteczniej wykorzystują dostępne instrumenty wsparcia – takie jak rekompensaty kosztów pośrednich czy mechanizmy obniżające ceny energii dla przemysłu – co przekłada się na ich przewagę konkurencyjną. W tym kontekście podkreśliła potrzebę pełniejszego i bardziej efektywnego wykorzystania tych narzędzi w Polsce, tak aby ograniczyć wpływ wysokich kosztów energii i wzmocnić konkurencyjność krajowego przemysłu.

Na zakończenie zwróciła uwagę na konieczność budowy spójnej, długoterminowej polityki przemysłowej. Kluczowe znaczenie ma także wzmocnienie głosu Polski w debatach europejskich oraz uznanie przemysłu chemicznego za fundament odporności gospodarki i bezpieczeństwa strategicznego.

Oprócz Klaudii Kleps w dyskusji wzięli udział także: Krzysztof Telega, Wiceprezes Zarządu, ARP SA, Tomasz Bendlewski, Wiceprezes Zarządu, Asseco Poland, Daniel Kiewra, Główny ekspert ds. klimatu i energii, Forum Odpowiedzialnego Biznesu, Bartłomiej Wrzosek, Dyrektor Operacyjny, VEOLIA Energia Warszawa. Moderatorką panelu była Katarzyna Barańska, Head of Decarbonization, Osborne Clark.