Rozporządzenie PPWR w branży chemicznej – 3 praktyczne wskazówki, które powinien znać każdy przedsiębiorca

7 października 2026 r. odbył się kolejny webinar w ramach cyklu Akademia Regulacji PIPC. Spotkanie pt. „PPWR bez tajemnic: nowe obowiązki i wyzwania dla branży chemicznej” poprowadzili eksperci kancelarii SK&S: dr Łukasz Wyszomirski, Partner, adwokat w kancelarii Sołtysiński Kawecki & Szlęzak oraz Tomasz Duchniak, Senior Counsel, radca prawny w kancelarii Sołtysiński Kawecki & Szlęzak. Moderatorką spotkania była Aleksandra Sutryk, Główna Specjalistka ds. Regulacji w PIPC.

Od 12 sierpnia 2026 r. stosuje się rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych („PPWR”). Jako akt prawa unijnego obowiązuje ono bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, a kolejne obowiązki dla przedsiębiorców będą wchodzić w życie etapami aż do 2040 r. Równolegle trwają prace nad polską ustawą wdrażającą część rozwiązań PPWR („projekt UC100”), w tym w zakresie rozszerzonej odpowiedzialności producenta („ROP”). Do czasu jej uchwalenia nadal stosuje się ustawę z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, a obowiązki ROP realizuje się w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami („BDO”). Według założeń projektu UC100 BDO ma pozostać właściwym rejestrem, którym przedsiębiorcy będą realizowali obowiązki z zakresu ROP, również po wejściu w życie nowej ustawy.

Branża chemiczna należy do sektorów, na które PPWR wpłynie szczególnie mocno: oznacza wyższe wymagania wobec opakowań, konieczność zmian w ich projektowaniu, a także dodatkowe koszty i nakłady inwestycyjne. Poniżej przedstawiamy trzy praktyczne kwestie, które każdy przedsiębiorca z tej branży powinien uwzględnić w swojej strategii compliance.

Opakowania w branży chemicznej – nie tylko folia stretch i paleta

Definicja opakowania w PPWR jest bardzo szeroka. Opakowaniem jest wyrób – bez względu na materiał – przeznaczony do wykorzystania przez podmiot gospodarczy do przechowywania, ochrony, obsługi, dostarczania lub prezentacji produktów innemu podmiotowi lub użytkownikowi końcowemu, który można przyporządkować do jednego z formatów opakowań w zależności od jego funkcji, materiału i projektu. Definicja obejmuje nie tylko sam pojemnik, lecz także części składowe złączone z wyrobem, zintegrowane z nim elementy pomocnicze oraz elementy pomocnicze zawieszone lub umieszczone na produkcie, które pełnią funkcję opakowania.

W praktyce branży chemicznej oznacza to, że PPWR obejmuje wszystkie rodzaje opakowań: handlowe, zbiorcze, transportowe, usługowe i dla handlu elektronicznego. Opakowaniami są więc nie tylko typowe folie stretch i palety, ale również beczki i bębny (stalowe, z HDPE), kanistry, wiadra, puszki na farby, pojemniki aerozolowe, pojemniki IBC czy elastyczne duże pojemniki do przewozu luzem, czyli DPPL – większość z tych przykładów wymieniono wprost w załączniku II do PPWR. Do opakowań zalicza się także zamknięcia i miarki stanowiące element zamknięcia pojemnika na detergenty.

Szczególnie istotne są etykiety. Zgodnie z załącznikiem I do PPWR etykiety zawieszone bezpośrednio lub umieszczone na produkcie, a także samoprzylepne etykiety umieszczone na innym wyrobie opakowaniowym, stanowią opakowanie. Motyw 13 PPWR wyjaśnia, że etykiety należy uznać za opakowania, ponieważ spoiwem jest klej, a nie sama etykieta. Ten sam motyw wskazuje jednocześnie, że farby, farby drukarskie, werniksy, lakiery i spoiwa nakładane bezpośrednio na produkt nie są opakowaniem. Wymogi PPWR odnoszą się zatem do opakowania jako całości – wraz z komponentami pomocniczymi nakładanymi na opakowanie, takimi jak kleje służące do mocowania etykiet, farby drukarskie czy lakiery. Ma to znaczenie m.in. dla oceny zawartości substancji potencjalnie niebezpiecznych oraz dla oceny zdatności do recyklingu, która obejmuje wszystkie zintegrowane części składowe jednostki opakowania. Części składowe nie mogą przy tym ograniczać możliwości recyklingu głównej części opakowania.

Zgodnie z PPWR suma stężeń ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniu lub jego częściach składowych nie może przekraczać 100 mg/kg, a opakowania należy wytwarzać tak, aby ograniczać do minimum obecność substancji potencjalnie niebezpiecznych. W praktyce oznacza to konieczność zebrania od dostawców danych dotyczących każdego komponentu – również etykiety i kleju.

Wyłączenia dotyczące towarów niebezpiecznych

PPWR stosuje się bez uszczerbku dla wymogów transportowych, a w razie kolizji z dyrektywą 2008/68/WE w sprawie transportu lądowego towarów niebezpiecznych (która odsyła m.in. do ADR) pierwszeństwo ma ta dyrektywa. Prawodawca przewidział ponadto wprost trzy wyłączenia dla opakowań wykorzystywanych do transportu towarów niebezpiecznych zgodnie z dyrektywą 2008/68/WE. Takie opakowania są zwolnione z:

– wymogu zdatności do recyklingu (art. 6 ust. 11 lit. f PPWR);

– wymogu minimalnej zawartości recyklatu w opakowaniach z tworzyw sztucznych (art. 7 ust. 4 lit. f PPWR);

– celów w zakresie ponownego użycia opakowań transportowych i handlowych wykorzystywanych do transportu (art. 29 ust. 4 lit. a PPWR).

Kluczowym warunkiem jest rzeczywiste wykorzystanie opakowania do transportu towarów niebezpiecznych w rozumieniu przepisów ADR. Decyduje więc klasyfikacja przewożonego produktu, a nie sam rodzaj opakowania. Według stanowiska Komisji wyłączenie obejmuje także opakowania bez homologacji UN, np. stosowane przy przewozie w ilościach ograniczonych (LQ). Odwrotnie – opakowanie z homologacją UN używane do towarów, które nie są niebezpieczne, podlega PPWR w pełnym zakresie.

Zakres wyłączenia jest przy tym wąski. Nie obejmuje ono obowiązków w zakresie ROP i związanych z nimi opłat, limitu metali ciężkich (z wyjątkiem przewidzianym dla butli objętych ADR), wymogów dotyczących etykietowania, a także obowiązku sporządzenia dokumentacji technicznej i deklaracji zgodności UE.

Najważniejsze obowiązki czekające branżę w przyszłości

Recyklowalność. Zasadą PPWR jest, że opakowania wprowadzane do obrotu mają być zdatne do recyklingu, jednak wymogi w tym zakresie będą stosowane etapami. Od 1 stycznia 2030 r. (lub 24 miesiące od wejścia w życie aktów delegowanych Komisji, jeżeli nastąpi to później) każde opakowanie będzie oceniane według kryteriów projektowania z myślą o recyklingu i przypisywane do jednej z klas: A (co najmniej 95%), B (co najmniej 80%) lub C (co najmniej 70%). Opakowania, które nie osiągną progu 70%, zostaną uznane za technicznie niezdatne do recyklingu i nie będzie można wprowadzać ich do obrotu. Od 1 stycznia 2035 r. (lub pięć lat od wejścia w życie aktów wykonawczych Komisji, jeżeli nastąpi to później) ocena zostanie rozszerzona o drugi element – sprawdzenie, czy dane opakowanie jest faktycznie poddawane recyklingowi na dużą skalę. Z kolei od 1 stycznia 2038 r. dopuszczalne będą wyłącznie opakowania klasy A lub B, co oznacza, że opakowania klasy C znikną z rynku.

Zawartość recyklatu. Od 1 stycznia 2030 r. (lub 3 lata od wejścia w życie aktu wykonawczego Komisji, jeżeli nastąpi to później) każda część opakowania wykonana z tworzywa sztucznego będzie musiała zawierać określony minimalny udział recyklatu pokonsumenckiego. Dla typowych opakowań chemicznych – kanistrów, wiader, beczek z HDPE czy folii – udział ten wyniesie 35% od 2030 r. i 65% od 2040 r. Niższe progi przewidziano dla opakowań do kontaktu z produktami wrażliwymi wykonanych z tworzyw innych niż PET: odpowiednio 10% i 25%. Udział recyklatu liczony jest jako średnia dla zakładu produkcyjnego w skali roku. Obowiązek nie obejmuje m.in. części z tworzyw stanowiących mniej niż 5% masy jednostki opakowania. Aby skorzystać ze zwolnienia, wytwórca musi jednak wykazać spełnienie jego warunków w dokumentacji technicznej.

Ponowne użycie. Od 1 stycznia 2030 r. podmioty stosujące opakowania transportowe – w tym palety, IBC, wiaderka, bębny i kanistry – będą musiały zapewnić, aby co najmniej 40% z nich stanowiły opakowania wielokrotnego użytku w ramach systemu ponownego użycia. Od 2040 r. celem orientacyjnym będzie 70%. Surowsze zasady dotyczą transportu między własnymi zakładami lub przedsiębiorstwami powiązanymi oraz dostaw do innego podmiotu w tym samym państwie członkowskim – w tych przypadkach wszystkie takie opakowania muszą być opakowaniami wielokrotnego użytku.

Oznakowanie. Od 12 sierpnia 2028 r. (lub 24 miesiące od wejścia w życie aktu wykonawczego Komisji, jeżeli nastąpi to później) opakowania będą musiały nosić zharmonizowaną etykietę z informacją o składzie materiałowym. Obowiązek ten nie dotyczy jednak opakowań transportowych (z wyjątkiem opakowań dla handlu elektronicznego) ani opakowań objętych systemem kaucyjnym, co ma istotne znaczenie dla branży chemicznej. Od 12 lutego 2029 r. (lub 30 miesięcy od wejścia w życie aktu wykonawczego, jeżeli nastąpi to później) opakowania wielokrotnego użytku będą dodatkowo oznaczane etykietą informującą o możliwości ponownego użycia. Z kolei opakowania zawierające substancje potencjalnie niebezpieczne będą znakowane z wykorzystaniem technologii cyfrowych. Komisja nie przyjęła jeszcze aktów określających wzory etykiet ani metodykę znakowania cyfrowego, dlatego terminy te wymagają stałego monitorowania. Już dziś obowiązuje natomiast zakaz stosowania etykiet i oznaczeń wprowadzających w błąd co do właściwości środowiskowych opakowania.

Minimalizacja. Od 2030 r. masa i objętość opakowania będą musiały być ograniczone do niezbędnego minimum. W opakowaniach zbiorczych, transportowych i dla handlu elektronicznego współczynnik pustej przestrzeni nie będzie mógł przekraczać 50%. Wymogi te nie wykluczają jednak rozwiązań podyktowanych bezpieczeństwem – kształt opakowania może uzasadniać np. zamknięcie odporne na otwarcie przez dzieci, ostrzeżenie o niebezpieczeństwie czy zawór upustowy. Ma to istotne znaczenie dla opakowań podlegających etykietowaniu zgodnie z CLP.

Podsumowanie przyszłych obowiązków

* lub późniejsza data wynikająca z terminu wejścia w życie aktów delegowanych lub wykonawczych Komisji.

Podsumowanie

PPWR wymaga od przedsiębiorstw chemicznych spojrzenia na opakowanie jako całość – od beczki czy big-baga po etykietę i klej. Wyłączenia dla towarów niebezpiecznych są cenne, ale ograniczone i zależą od prawidłowej klasyfikacji ADR. Przedsiębiorcy muszą już teraz przeprowadzić inwentaryzację SKU i opakowań, ustalić swoją rolę (wytwórca, importer, dystrybutor, producent), zebrać od dostawców dane materiałowe, przygotować dokumentację techniczną i deklaracje zgodności oraz zaplanować dostosowanie do wymogów recyklatu, klas recyklingu i ponownego użycia. Należy też monitorować akty delegowane i wykonawcze Komisji oraz prace legislacyjne nad polską ustawą, która ma przewidywać administracyjne kary pieniężne sięgające 2.000.000 zł.

Artykuł został przygotowany przez ekspertów kancelarii Sołtysiński Kawecki & Szlęzak – dr Łukasza Wyszomirskiego, Partnera, adwokata w kancelarii SK&S oraz Tomasza Duchniaka, Senior Counsel, radcę prawnego w kancelarii SK&S.