Przyszłość EU ETS – kluczowe rekomendacje polskiego przemysłu chemicznego

Rzecznictwo
27 marca 2026

W ostatnim czasie kwestie związane z systemem EU ETS ponownie stały się szeroko komentowane w debacie publicznej, m.in. w związku ze szczytem Rady Europejskiej, który miał miejsce 19-20 marca 2026 r. Rada wezwała Komisję Europejską do przedstawienia przeglądu systemu najpóźniej do lipca 2026 r., w celu ograniczenia zmienności cen uprawnień do emisji oraz ich wpływu na ceny energii i koszty w łańcuchach dostaw. W tym kontekście zasadne jest przypomnienie kluczowych postulatów przemysłu chemicznego dotyczących funkcjonowania EU ETS, które Polska Izba Przemysłu Chemicznego przedstawiła już na wcześniejszych etapach prac legislacyjnych, następnie wielokrotnie podnosiła w toku konsultacji i dialogu z administracją krajową oraz instytucjami unijnymi, a dziś ponownie przywołuje w świetle aktualnej debaty.

Przemysł chemiczny jako kluczowy sektor dla zachowania odporności Unii Europejskiej, obecnie stoi w obliczu kryzysu wywołanego słabym popytem, wysokimi kosztami energii oraz silną presją importową z innych regionów świata. Skutkiem jest fala zamknięć zakładów i instalacji. Europejskie i krajowe zakłady zmagają się z dramatycznie rosnącym obciążeniem wynikającym z unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS).

Obecna trajektoria redukcji emisji jest niedostosowana do realiów, zarówno technologicznych, jak i inwestycyjnych, i nie odpowiada aktualnemu poziomowi rozwoju infrastruktury oraz tempa wdrażania innowacji. Kluczowe znaczenie ma utrzymanie silnych zabezpieczeń przed ucieczką emisji – w szczególności poprzez utrzymanie poziomu darmowych uprawnień oraz systemu rekompensat kosztów pośrednich. Redukcja benchmarków oraz brak dostępu do rekompensat ograniczają zdolność sektora do inwestowania w niskoemisyjne rozwiązania. Potrzebne jest podejście uwzględniające realne uwarunkowania gospodarcze, zarówno w krótkim, jak i średnim oraz długim horyzoncie czasowym.

Kluczowe postulaty przemysłu chemicznego dotyczące rewizji systemu EU ETS

utrzymanie obecnego poziomu bezpłatnych uprawnień do emisji dla przemysłu energochłonnego jako kluczowego instrumentu ochrony przed ucieczką emisji;
utrzymanie systemu rekompensat kosztów pośrednich emisji CO2 po 2030 r., ze względu na znaczący wpływ kosztów EU ETS na końcową cenę energii dla przemysłu;
dostosowanie – obniżenie współczynnika redukcji liniowej (Linear Reduction Factor) w celu utrzymania odpowiedniej podaży uprawnień do emisji CO2 w systemie EU ETS w perspektywie do 2039 r.;
dostosowanie benchmarków emisyjnych do realnych możliwości technologicznych sektora, tak aby odzwierciedlały poziom najlepszych dostępnych technologii bez nadmiernego ograniczania bezpłatnych uprawnień;
integrację emisji negatywnych z systemem EU ETS, w tym technologii CCS i CCU oraz innych rozwiązań umożliwiających trwałe usuwanie CO2, co jest niezbędne dla osiągnięcia neutralności klimatycznej w sektorach o statusie hard-to-abate;
poprawę płynności i stabilności rynku uprawnień do emisji, w szczególności poprzez zmianę zasad funkcjonowania Market Stability Reserve i wykorzystanie uprawnień zgromadzonych na potrzeby dekarbonizacji sektorów energochłonnych;
zapewnienie pierwszeństwa sektorom o ograniczonych możliwościach redukcji emisji (hard-to-abate) w dostępie do wysokiej jakości międzynarodowych kredytów węglowych zgodnych z art. 6 Porozumienia Paryskiego, dopuszczonych w realizacji celu redukcji emisji o 90% do 2040 r. odpowiednio dostosowanych benchmarkach;
wprowadzenie mechanizmu wyłączenia w ramach EU ETS dla instalacji i projektów realizowanych na potrzeby sektora obronności, jako elementu wzmacniania bezpieczeństwa i odporności strategicznej Unii Europejskiej;
eliminację niespójności regulacyjnych pomiędzy EU ETS a innymi instrumentami polityki klimatycznej i przemysłowej UE, tak aby system wspierał dekarbonizację produkcji w Europie zamiast prowadzić do relokacji emisji i produkcji poza UE.